BERNO, 2 grudnia 2025 r.: Szwajcarzy zdecydowaną większością głosów odrzucili w weekendowych referendach dwie główne propozycje krajowe, zdecydowanie sprzeciwiając się zarówno wprowadzeniu obowiązkowej służby wojskowej dla kobiet, jak i nowemu podatkowi spadkowemu, który miałby obciążać najbogatszych mieszkańców kraju. Wstępne wyniki opublikowane przez Kanclerz Federalny pokazały, że prawie 84% wyborców sprzeciwiło się inicjatywie „służby obywatelskiej”, która miała na celu rozszerzenie obowiązku służby wojskowej na wszystkich obywateli Szwajcarii , niezależnie od płci. Ustawa ta nie uzyskała również większości głosów w żadnym z 26 kantonów, co potwierdza powszechny opór wobec zmiany obowiązującego od dawna systemu, który obecnie wymaga odbycia służby wyłącznie przez mężczyzn.
Zgodnie z obowiązującym prawem, mężczyźni w Szwajcarii są zobowiązani do odbycia służby wojskowej lub cywilnej, a kobiety mogą zgłaszać się na ochotnika. Odrzucona inicjatywa zakładała, że kobiety będą towarzyszyć mężczyznom w wykonywaniu obowiązków wojskowych, w obronie cywilnej lub w innych formach służby na rzecz społeczeństwa lub społeczności. Zwolennicy przedstawiali ten środek jako krok w kierunku większej równości i uczestnictwa w życiu obywatelskim, ale plan spotkał się z powszechną krytyką za potencjalne nadmierne obciążenie kobiet, które już wcześniej wykonywały nieodpłatne prace domowe i opiekuńcze. Propozycja wywołała również wątpliwości natury administracyjnej i finansowej dotyczące tego, jak Szwajcaria poradzi sobie z nagłym wzrostem liczby uczestniczek służby.
Sektory wojska i obrony cywilnej, dysponujące już ograniczonymi możliwościami, musiałyby się zmierzyć ze znacznymi zmianami logistycznymi, aby móc przyjmować dziesiątki tysięcy nowych rekrutów rocznie. Rząd zachował neutralność w tej kwestii, pozostawiając decyzję wyborcom w ramach systemu demokracji bezpośredniej. W oddzielnym głosowaniu 79% wyborców odrzuciło inicjatywę wprowadzenia 50-procentowego podatku od spadków i darowizn od majątków o wartości powyżej 50 milionów franków szwajcarskich , czyli około 55 milionów dolarów amerykańskich. Dochody z proponowanego podatku miały być przeznaczone na finansowanie programów ochrony klimatu i projektów redukcji emisji dwutlenku węgla w całym kraju.
Propozycja podatku od spadków spotyka się z szerokim odrzuceniem
Pomimo narastającej dyskusji publicznej na temat nierówności majątkowych, wyborcy zdecydowanie odrzucili ten środek, podtrzymując reputację Szwajcarii jako kraju o konserwatywnym podejściu do finansów i stabilnej polityce podatkowej. Przeciwnicy podatku spadkowego argumentowali, że taki środek mógłby zaszkodzić firmom rodzinnym, zniechęcić do inwestycji i skłonić zamożnych do przenoszenia się do jurysdykcji o bardziej korzystnych podatkach. Podkreślali oni przewagę konkurencyjną Szwajcarii jako centrum finansowego opartego na stabilności, przewidywalnych regulacjach i stosunkowo umiarkowanych stawkach podatkowych. Rząd nie poparł tej propozycji, a duże grupy biznesowe prowadziły kampanię przeciwko niej, powołując się na potencjalne konsekwencje ekonomiczne.
Szwajcarski system demokracji bezpośredniej pozwala obywatelom kilkakrotnie w roku organizować ogólnokrajowe głosowania nad zmianami konstytucyjnymi i legislacyjnymi. Niedzielne referenda odzwierciedlają utrzymującą się ostrożność wyborców wobec radykalnych reform strukturalnych, które mogłyby zmienić strukturę gospodarczą lub obywatelską kraju. Obie inicjatywy zostały zaproponowane przez grupy obywatelskie i wymagały uzyskania większości głosów w kraju, a także poparcia w większości kantonów – żaden z tych progów nie był bliski spełnienia. Dzięki tym wynikom Szwajcaria utrzymuje obecny model poboru, w którym obowiązkową służbę wojskową ponoszą wyłącznie mężczyźni, a kobiety nadal pełnią ją dobrowolnie.
Konsekwencje ekonomiczne powodują opór wobec nowego podatku
Odrzucenie podatku spadkowego zachowuje istniejącą federalną strukturę podatkową, która w porównaniu z sąsiednimi krajami europejskimi obejmuje stosunkowo niskie podatki od majątku i kapitału. Wyraźny wynik w obu przypadkach podkreśla preferencję szwajcarskich wyborców do stopniowych zmian i ich przywiązanie do równowagi między obowiązkiem obywatelskim, konkurencyjnością gospodarczą a indywidualnym wyborem. Zdecydowane podwójne odrzucenie oznacza jeden z najbardziej jednostronnych wyników referendów w najnowszej historii Szwajcarii, podkreślając stały opór społeczeństwa wobec szeroko zakrojonych reform politycznych bez silnego konsensusu.
Głosowania potwierdzają tradycję pragmatycznego rządzenia i trwałe przywiązanie do demokracji bezpośredniej jako fundamentu krajowego procesu decyzyjnego – systemu, który od dawna definiuje tożsamość polityczną Szwajcarii . Dzięki częstym referendom obywatele nadal mają bezpośredni wpływ na politykę krajową, wzmacniając zaufanie do instytucji publicznych i zapewniając, że najważniejsze decyzje odzwierciedlają szeroki konsensus, a nie partyjne poglądy polityczne. Proces ten, głęboko zakorzeniony w szwajcarskich ramach konstytucyjnych, pozostaje fundamentem stabilności i uczestnictwa obywatelskiego w jednej z najtrwalszych demokracji świata. – EuroWire News Desk.